Pradushan Ek Samasya Nibandh: “प्रदूषण एक समस्या निबंध” हा विषय आज खूप महत्त्वाचा झाला आहे. आपण लहान असलो तरी आपल्या आजूबाजूला काय घडते हे आपण पाहतोच. सकाळी शाळेत जाताना रस्त्यावर धूर दिसतो. कधी कधी श्वास घ्यायलाही त्रास होतो. नदीत पाणी स्वच्छ न दिसता काळसर दिसते. हे सगळे का होते? कारण प्रदूषण ही एक मोठी समस्या बनली आहे.
माझे आजोबा सांगतात की त्यांच्या लहानपणी गावातील हवा किती स्वच्छ होती. ते म्हणतात, “आम्ही लहान होतो तेव्हा नदीतले पाणी थेट हाताने प्यायचो.” हे ऐकून मला आश्चर्य वाटते. आज आपण बाटलीचे पाणी विकत घेतो. पूर्वी पक्ष्यांचा किलबिलाट सतत ऐकू यायचा. आता तो आवाज कमी झाला आहे. हे बदल का झाले? कारण आपण निसर्गाची काळजी घेतली नाही.
प्रदूषणाचे अनेक प्रकार आहेत. हवा प्रदूषण, पाणी प्रदूषण आणि ध्वनी प्रदूषण हे त्यातील मुख्य प्रकार. रस्त्यावर धावणाऱ्या गाड्यांमधून निघणारा धूर हवेला खराब करतो. कारखान्यांतून बाहेर पडणारे रसायन पाण्यात मिसळते. मोठ्या आवाजातील हॉर्न आणि स्पीकरमुळे कानाला त्रास होतो. एकदा आमच्या शाळेजवळ मोठा कार्यक्रम झाला होता. दिवसभर मोठ्या आवाजात गाणी लावली होती. दुसऱ्या दिवशी माझ्या मित्राला डोकेदुखी झाली. तेव्हा मला ध्वनी प्रदूषण किती वाईट असते हे समजले.
घरातसुद्धा आपण नकळत प्रदूषण वाढवतो. प्लास्टिकच्या पिशव्या वापरतो. कचरा इकडे तिकडे टाकतो. एकदा माझ्या आईने मला बाजारातून भाजी आणायला पाठवले. मी प्लास्टिकची पिशवी घेतली. आईने मला समजावले, “कापडी पिशवी वापर. प्लास्टिकमुळे जमीन खराब होते.” तेव्हापासून मी नेहमी कापडी पिशवीच वापरतो. छोट्या सवयी बदलल्या तर मोठा फरक पडतो.
प्रदूषणामुळे माणसांच्या आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो. लहान मुलांना खोकला, दमा यांसारखे आजार होतात. झाडे सुकतात. प्राणी-पक्षी त्रासतात. पृथ्वीचे तापमान वाढते. उन्हाळा जास्त कडक होतो. पावसाचे प्रमाण बदलते. हे सगळे आपल्या भविष्यासाठी धोकादायक आहे. आपण आज लक्ष दिले नाही तर उद्या उशीर होईल.
पण फक्त समस्या सांगून उपयोग नाही. उपायही करायला हवेत. आपण जास्तीत जास्त झाडे लावली पाहिजेत. शाळेत दरवर्षी वृक्षारोपणाचा कार्यक्रम होतो. मी आणि माझे मित्र मिळून एक आंब्याचे झाड लावले आहे. आम्ही त्याला पाणी घालतो. ते झाड हळूहळू वाढताना पाहून खूप आनंद होतो. तसेच आपण कचरा वेगळा जमा करायला शिकले पाहिजे. ओला आणि सुका कचरा वेगळा टाकला तर पर्यावरण स्वच्छ राहते. शक्य तितके सायकल वापरावी. वीज वाचवावी. पाणी वाया घालवू नये.
“प्रदूषण एक समस्या निबंध” लिहिताना मला एक गोष्ट नक्की वाटते. पृथ्वी ही आपली आई आहे. जशी आई आपली काळजी घेते, तशीच आपण पृथ्वीची काळजी घेतली पाहिजे. स्वच्छ हवा, स्वच्छ पाणी आणि शांत वातावरण हे आपल्या हक्काचे आहे. पण त्यासाठी आपल्यालाच पुढाकार घ्यावा लागेल.
आजपासून आपण छोटी शपथ घेऊया. कचरा रस्त्यावर टाकणार नाही. झाडे लावू आणि त्यांची काळजी घेऊ. इतरांनाही जागरूक करू. आपण सारे मिळून प्रयत्न केले तर प्रदूषण कमी होऊ शकते. आपला देश, आपले गाव आणि आपली शाळा स्वच्छ व सुंदर ठेवणे ही आपली जबाबदारी आहे. चला, आपण सर्वजण मिळून प्रदूषणमुक्त भारत घडवूया.